Τύποι Σπίλων

Η ταξινόμηση των σπίλων μπορεί να πραγματοποιηθεί βάσει της χρονικής στιγμής που παρουσιάζονται, βάσει του επιπέδου που εντοπίζονται στο δέρμα ή τον υποδόριο ιστό και βάσει των εμπλεκόμενων κυττάρων.
Οι συγγενείς σπίλοι αποτελούν πιο σκούρα σημάδια του δέρματος και υπάρχουν ήδη από τη γέννηση ή αναπτύσσονται σύντομα μετά από τη γέννηση. Οι καλοήθεις αναπτυξιακές βλάβες του δέρματος που εμφανίζονται καθώς μεγαλώνουμε και στην ενήλικη ζωή ονομάζονται επίκτητοι σπίλοι.
Ανάλογα με το επίπεδο που εντοπίζονται, οι σπίλοι κατηγοριοποιούνται ως επιδερμιδικοί, χοριακοί ή μικτοί. Αναλυτικότερα, οι σπίλοι που εντοπίζονται στην ανώτερη στιβάδα του δέρματος, την επιδερμίδα, ονομάζονται επιδερμιδικοί σπίλοι. Αντίστοιχα, οι σπίλοι που εντοπίζονται στο χόριο, το οποίο βρίσκεται κάτω από την επιδερμίδα, ονομάζονται χοριακοί σπίλοι. Υπάρχουν βέβαια και οι μικτοί σπίλοι, όταν αναπτυχθούν και στην επιδερμίδα και στο χόριο.
Οι μελανοκυτταρικοί σπίλοι ή ελιές είναι οι πιο συχνές καλοήθειες του δέρματος. Εμφανίζονται λόγω του πολλαπλασιασμού των μελανοκυττάρων και της μετατροπής των μελανοκυττάρων. Εκτός των μελανοκυτταρικών σπίλων υπάρχουν και δύο άλλα είδη σπίλων που δεν είναι τόσο κοινά αλλά δυνητικά ενδέχεται να οδηγήσουν στην ανάπτυξη μελανώματος, οι επιδερμιδικοί σπίλοι και οι σπίλοι στους σμηγματογόνους αδένες.
Οι σπίλοι μπορεί  να προέρχονται από τα εξωτερικά στρώματα του δέρματος (επιθηλιακοί σπίλοι) ή από τα βαθύτερα στρώματα του δέρματος. Επίσης η ταξινόμηση των σπίλων γίνεται βάσει του τύπου του κυττάρου που εμπλέκεται.
Υπάρχουν διάφορα είδη σπίλων. Παρακάτω παρουσιάζονται τα πιο κοινά είδη σπίλων και γίνεται συνοπτική αναφορά σε κάποια στοιχεία σχετικά με το κάθε είδος σπίλου.

Συγγενείς μελανοκυτταρικοί σπίλοι
Οι συγγενείς μελανοκυτταρικοί σπίλοι είναι παρόντες κατά τη γέννηση. Πολλές φορές δεν γίνονται αντιληπτοί πριν το τέλος του πρώτου έτους ζωής λόγω του ότι στερούνται ορατής χρωστικής και εφόσον δεν είναι δυνατή η πιστοποίηση της ύπαρξής τους κατά τη γέννηση ονομάζονται σπίλοι συγγενούς τύπου.Η συχνότητά εμφάνισής τους στα νεογέννητα εκτιμάται ότι είναι μεταξύ 0,2% και 2,1%.Οι μελανοκυτταρικοί σπίλοι που υπάρχουν κατά τη γέννηση (συγγενείς μελανοκυτταρικοί σπίλοι) έχουν σπάνια διάμετρο μικρότερη του ενός εκατοστού και μπορεί να είναι αρκετά μεγάλοι. Η ταξινόμηση των συγγενών μελαγχρωματικών σπίλων γίνεται βάσει του μεγέθους τους ως εξής:

  • Μικροί (<1,5 εκατοστά)
  • Μεσαίοι (1,5 – 20 εκατοστά)
  • Μεγάλοι (>20 εκατοστά) – >5% επιφάνειας σώματος (νεογνά – παιδιά)

Οι συγγενείς μελανοκυτταρικοί σπίλοι συνήθως αναπτύσσονται αναλογικά με την ανάπτυξη του παιδιού, ενώ υπάρχουν τρόποι υπολογισμού του μεγέθους του σπίλου στην ενήλικη ζωή.
Το χρώμα τους είναι σκούρο και συνήθως εξογκώνονται περισσότερο και αποκτούν περισσότερες τρίχες με την πάροδο του χρόνου.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι συμπτωματικοί, αν και κάποιες φορές ενδέχεται να προκαλούν κνησμό, ειδικά οι σπίλοι που καταλαμβάνουν μεγαλύτερες περιοχές του δέρματος.

Επίκτητοι μελανοκυτταρικοί σπίλοι
Οι κανονικοί σπίλοι που εμφανίζονται αργότερα στην παιδική ή εφηβική ηλικία και κατά την ενήλικη ζωή ονομάζονται επίκτητοι μελανοκυτταρικοί σπίλοι.Το χρώμα τους μπορεί να είναι ροζ, μπεζ, καφέ ή σκούρο καφέ-μαύρο, ενώ συνήθως οι πιο σκουρόχρωμοι σπίλοι εμφανίζονται σε άτομα με πιο σκούρο χρώμα δέρματος.Οι επίκτητοι μελανοκυτταρικοί σπίλοι μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις βασικούς τύπους, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν και τις φάσεις του κύκλου ζωής των σπίλων ενώ το άτομο αναπτύσσεται.

  • Πρώιμοι συνδεσμικοί σπίλοι: Πρόκειται για επίπεδες κηλίδες με στρογγυλό σχήμα στις περισσότερες περιπτώσεις. Το χρώμα τους κυμαίνεται από ανοιχτό έως σκούρο καφέ ή μαύρο και συνήθως είναι ομοιόμορφο.
  • Μικτοί μελανοκυτταρικοί σπίλοι: Πρόκειται για ελαφρώς εξογκωμένους σπίλους με λεία ή ανώμαλη επιφάνεια.
  • Ενδοδερμικοί σπίλοι:  Πρόκειται για θολωτές ή έμμισχες σαρκώδεις βλατίδες.<0}

Κατά την παιδική ηλικία οι περισσότεροι σπίλοι ανήκουν στην κατηγορία των πρώιμων συνδεσμικών σπίλων. Καθώς μεγαλώνουμε κάποιοι από τους σπίλους που έχουμε από παιδιά μπορεί να αναπτυχθούν ή να εμφανιστούν τρίχες επάνω τους, ενώ οι σπίλοι του προσώπου συνήθως γίνονται πιο ωχροί με την πάροδο του χρόνου.

Κυανός σπίλος
Ο κυανός σπίλος είναι μια κηλίδα ή βλατίδα με σκούρο μπλε/μαύρο χρώμα. Ο συγκεκριμένος σπίλος μπορεί να είναι συγγενής ή επίκτητος. Μοιάζει πολύ με τατουάζ γραφίτη αλλά ενδέχεται να έχει και πολύ άσχημη εμφάνιση. Το γεγονός ότι παραμένει σταθερός είναι θετικό και στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί η απλή παρακολούθηση για ενδεχόμενη ανάπτυξη του σπίλου.
Σπίλος του Ota και Σπίλος του Ito
Ο σπίλος του Ota και ο σπίλος του Ito αποτελούν σημάδια του δέρματος μπεζ-καφέ ή μπλε-γκρι χρώματος. Πρόκειται για μη συνηθισμένους εκ γενετής σπίλους, στους οποίους τα μελανοκύτταρα εντοπίζονται βαθύτερα στο δέρμα από το φυσιολογικό (στο χόριο και όχι στην επιδερμίδα)Η διαφορά μεταξύ του σπίλου του Ota και του σπίλου του Ito είναι το σημείο που εντοπίζονται στο σώμα. Ο σπίλος του Ota συνήθως εντοπίζεται στο μέτωπο, το πρόσωπο και την περιοχή γύρω από τα μάτια. Ο σπίλος του Ito  συνήθως εμφανίζεται στους ώμους και στο επάνω μέρος των χεριών (μπράτσα).Χαρακτηριστικά του σπίλου του Ota είναι η δερματική μελανοκυττάρωση, με περιοφθαλμική κατανομή κατά μήκος της οφθαλμικής περιοχής και της περιοχής της άνω γνάθου του τριδύμου νεύρου.Σε αντίθεση με τη νεογνική δερματική μελανοκυττάρωση, οι εν λόγω σπίλοι δεν υποχωρούν αυθόρμητα και είναι πιθανό να επιμείνουν μέχρι την ενήλική ζωή. Και οι δύο τύποι σπίλων μπορεί να είναι συγγενείς ή επίκτητοι.Η κλινική σημασία για τον σπίλο του Ota έγκειται στη συσχέτισή του με γλαύκωμα, μελάνωμα και άλλα σύνδρομα, όπως η φακωμάτωση με χρωματικές αγγειακές βλάβες.
Σπίλος Spitz
Οι σπίλοι Spitz είναι μελανοκυτταρικοί σπίλοι οι οποίοι χαρακτηρίζονται από ατρακτοειδή ή και επιθηλιοειδή κύτταρα. Συνήθως παρατηρούνται στην παιδική ηλικία, αν και ενδέχεται να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικιακή ομάδα. Χωρίζονται σε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με τα ιστοπαθολογικά τους χαρακτηριστικά ή το βαθμό ατυπίας τους. Μορφολογικά, ο κλασικός σπίλος Spitz περιγράφεται ως μία ομαλή, στρογγυλή, ροδόχροη επηρμένη βλατίδα.
Επιδερμιδικοί σπίλοι
Οι επιδερμιδικοί σπίλοι εμφανίζονται ως κερατωτικές ή μυρμηκιώδεις πλάκες. Αντιπροσωπεύουν μια κατηγορία αμαρτωμάτων εκτοδερμικής προέλευσης και, συνεπώς, οι συγκεκριμένοι σπίλοι μπορεί να χαρακτηρίζονται από κερατινικά, σμηγματογόνα, ωοθυλακικά, αποκκρινή και εκκρινή στοιχεία σε διάφορους βαθμούς.Οι σπίλοι αυτού του τύπου υπάρχουν συνήθως εκ γενετής ή εμφανίζονται εντός των πρώτων χρόνων ζωής. Οι επιδερμιδικοί σπίλοι εμφανίζονται σπάνια αργότερα, κατά τη διάρκεια της εφηβείας ή της ενήλικης ζωής.Σε γενικές γραμμές, οι γραμμοειδείς επιδερμιδικοί σπίλοι (linear epidermal nevi, LEN) είναι μη φλεγμονώδεις στην εμφάνιση, ασυμπτωματικοί και συνήθως επιλέγουν την περιοχή της κεφαλής και του λαιμού.
Σπίλος Becker
Οι σπίλοι Becker εμφανίζονται στην παιδική ή στην εφηβική ηλικία, σε οποιαδήποτε περιοχή του σώματος, σαν ελαφρά καφεοειδής έντριχος υπερμελάγχρωση, με μέγεθος διαμέτρου 2-40 εκατοστά. Η επίπτωσή τους έχει εκτιμηθεί στο 0.5% του πληθυσμού.
Φλεγμονώδης γραμμοειδής μυρμηκιώδης επιδερμιδικός σπίλος
Οι φλεγμονώδεις γραμμοειδείς μυρμηκιώδεις επιδερμιδικοί σπίλοι (inflammatory linear verrucous epidermal nevi, ILVEN) εμφανίζονται ως κερατωτικές ή μυρμηκιώδεις πλάκες. Όπως υποδεικνύεται και από το όνομά τους, οι ILVEN είναι φλεγμονώδεις, ψωριασόμορφοι στην εμφάνιση, συχνά κνησμώδεις και συνήθως παρατηρούνται στα άκρα. Από κλινικής και ιστολογικής άποψης οι ILVEN μοιάζουν με την ψωρίαση, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι κάποιοι ασθενείς με ILVEN παραπονιούνται, επίσης, για συμπτώματα στις αρθρώσεις, συμπεριλαμβανομένης αρθραλγίας ή αρθρίτιδας. Σε κάποιες περιπτώσεις οι ILVEN μπορεί να υποχωρήσουν αυθόρμητα, παρόλο που στην πλειοψηφία των περιπτώσεων εξακολουθούν να υφίστανται επ’ αόριστον.
Σμηγματογόνος σπίλος
O σμηγματογόνος σπίλος (nevus sebaceous) είναι ένας τύπος επιδερμιδικού σπίλου που εμφανίζεται ως μια συγγενής, άτριχη, κίτρινη-πορτοκαλί πλάκα με βελούδινη ή τραχιά υφή στην επιφάνεια και παρατηρείται συχνότερα στο τριχωτό της κεφαλής ή το πρόσωπο. Η ιστολογική εξέταση αποκαλύπτει επιδερμιδική υπερπλασία με αυξημένο αριθμό σμηγματογόνων αδένων με υπολειμματικά ή υποπλαστικά τριχοθυλάκια.Παλαιότερα, οι σμηγματογόνοι σπίλοι είχαν συσχετισθεί με συνολικό κίνδυνο κακοήθους εξαλλαγής καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της τάξης του 5-15% περίπου. Μεταξύ των κακοηθειών που έχουν προκύψει σε περιπτώσεις προϋπαρχόντων βλαβών σμηγματογόνου σπίλου είναι το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, το πλακώδες καρκίνωμα, και το κακοήθες πόρωμα. Πιο πρόσφατα δεδομένα υποδεικνύουν ότι συχνότερα εμφανίζονται καλοήθεις όγκοι, όπως το τριχοεπιθηλίωμα και το θηλώδες συριγγοκυσταδένωμα, ενώ ο κίνδυνος κακοήθους εξαλλαγής ίσως να έχει υπερεκτιμηθεί.Οι εκτεταμένες βλάβες μπορεί να συσχετίζονται με το σύνδρομο του σμηγματογόνου σπίλου. Επίσης έχουν γίνει αναφορές για νευροπαθολογικές αλλαγές, οφθαλμικές διαταραχές όπως το δερμοειδές του οφθαλμού, καθώς και μυοσκελετικές διαταραχές. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις έχουν παρατηρηθεί επίσης υποφωσφαταιμική ραχίτιδα, νεφρικό αμάρτωμα και λιπωμάτωση του μεσοθωρακίου. Εάν οι βλάβες του σμηγματογόνου σπίλου είναι μικρές, είναι δυνατή η αφαίρεσή τους σε γενικές γραμμές, χωρίς σημαντική παραμόρφωση. Οι μεγαλύτερες βλάβες είναι πιο πιθανό να είναι εμφανείς και δυνητικά υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος κακοήθους εξαλλαγής.Η αφαίρεση σε νεαρή ηλικία συνήθως επιφέρει καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα, λόγω της αυξημένης ελαστικότητας του τριχωτού της κεφαλής. Συνιστάται τακτική παρακολούθηση και επαναλαμβανόμενες δερματολογικές εξετάσεις σε περίπτωση που δεν πραγματοποιηθεί αφαίρεση του σπίλου.
Σμηγματογόνος σπίλος Jadassohn
Ο σμηγματογόνος σπίλος Jadassohn αποτελεί μια περιγεγραμμένη δερματική βλάβη που εμφανίζεται κυρίως στο πρόσωπο και το τριχωτό της κεφαλής και αποτελείται κατά κύριο λόγο από σμηγματογόνους αδένες, τριχοθυλάκια στο τελογενές στάδιο και εκτοπή αποκρινών αδένων. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχουν κατά τη γέννηση ή στην πρώιμη παιδική ηλικία. Ωστόσο, μερικές φορές μπορεί να προκύψουν κατά την ενήλικη ζωή. Οι ελαφρώς ανυψωμένες πλάκες κίτρινου, πορτοκαλί ή καφέ χρώματος παρουσιάζουν λεία ή βελούδινη επιφάνεια. Κατά την εφηβεία ενδέχεται να γίνουν πιο ανυψωμένες, πιο παχιές ή/και οζώδεις. Επιπλέον παρουσιάζονται δευτερογενείς νεοπλασματικές αλλοιώσεις σε ποσοστό που κυμαίνεται από 10-30% των βλαβών.
Άτυποι ή δυσπλαστικοί σπίλοι
Για να ταξινομηθεί ένας σπίλος ως άτυπος υπάρχουν συγκεκριμένα ιστολογικά κριτήρια, τα οποία πρέπει να πληρούντα, ενώ η κυτταρική ατυπία θα ταξινομηθεί από τον εξειδικευμένο γιατρό ως ήπια, μέτρια ή βαριά. Οι συγκεκριμένοι σπίλοι συνήθως συγκεντρώνονται στον κορμό, ειδικά στην πλάτη, αλλά και σε άλλα σημεία του σώματος. Κλινικά πληρούν κάποια ή όλα τα κριτήρια ABCDE, τα οποία χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του ενδεχόμενου κακοήθους μελανώματος με ασυμμετρία, ακανόνιστα άκρα, παραλλαγές του χρώματος, διάμετρο μεγαλύτερη των 6 χιλιοστών και αύξηση του μεγέθους ή εξέλιξη. Επομένως, οι άτυποι σπίλοι πρέπει να αφαιρούνται σε περίπτωση υποψίας μελανώματος.

 
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Leave a Comment